… w temacie nowotworów …

Trudno jest pisać o alternatywnych metodach leczenia nowotworów w sposób całkowicie bezstronny, bez emocji. Mimo to staraliśmy się zrobić to tak, by nikomu ani nie dawać nadziei, ani nikomu jej nie odbierać.

Hipokrates z Kos, Paracelsus i Galen. To ich uznaje się za ojców medycyny, chociaż każdy z nich praktykował w sposób, który dziś określono by mianem alternatywnego, niekonwencjonalnego, komplementarnego czy też naturalnego. Podejmowane przez nich leczenie przynosiło ulgę na zasadzie działań intuicyjnych, na długo przed poznaniem mechanizmów biochemicznych i dokładnej budowy anatomicznej człowieka.

Według Roberta Jutte, autora „Historii medycyny alternatywnej”, moment, w którym medycyna dziś zwana akademicką przyjęła nowe założenia i sprofesjonalizowała się, nastąpił z początkiem XIX wieku. Wtedy to, zapatrzona w swoje niewątpliwe osiągnięcia, zaczęła lekceważyć doświadczenia przeszłości. Dopiero od niedawna medycyna, choć nie bez niechęci, powraca do założenia charakterystycznego dla medycyny alternatywnej, a znanego od czasów Hipokratesa, że człowiek stanowi całość, a choroba jednego organu wpływa na funkcjonowanie pozostałych oraz że na stan chorobowy organizmu ma wpływ nie tylko fizyczność, ale i psychika chorego.

W alternatywnym gąszczu

Medycyna komplementarna (CAM – Complementary and Alternative Medicine) – nie jest monolitem. Niemal każdy krąg cywilizacyjny i kulturowy stworzył własne metody medycyny, uwarunkowane obowiązującą filozofią i dostępnymi materiałami. Metod tych (zarówno tradycyjnych, jak i powstałych stosunkowo niedawno, na bazie prawdziwych lub domniemanych odkryć naukowych) jest tak wiele, że wyczerpanie tematu wymagałoby stworzenia odrębnego, opasłego dzieła. Dlatego w omówieniu metod i preparatów alternatywnych skupiliśmy się wyłącznie na tych, które są najbardziej znane i najłatwiej dostępne.

Medycyna alternatywna nie jest jednością także z innego powodu. Metody do niej zaklasyfikowane różnią się między sobą mechanizmami działania, racjonalnością i… skutecznością. Z licznych badań przeprowadzonych przez naukowców i opublikowanych w specjalistycznych czasopismach medycznych wynika, że proponowane terapie można podzielić na trzy grupy. Do pierwszej należą te, co do których nauka nie ma żadnych wątpliwości, że są nie tylko nieskuteczne, ale wręcz szkodliwe. Do drugiej – terapie, o których obecnie nie da się powiedzieć, czy mają rację bytu; do trzeciej – te, które już obecnie mogą być wykorzystywane w leczeniu nowotworów, a przynajmniej do wspierania terapii onkologicznej.

Decydując się na leczenie metodami komplementarnymi, pamiętajmy, że nie można ich wszystkich wrzucić do jednego „garnka”; że skuteczność jednej metody naturalnej nie implikuje skuteczności innej. Wybierajmy te, które są szeroko znane i jak najbardziej wiarygodne.

Kiedy i dlaczego uczeni mijają się z prawdą?

Medycyna naukowa przyjmuje do swojego arsenału środków wyłącznie te metody, które zostały sprawdzone w ściśle określonym procesie badawczym; pozytywne, zbliżone wyniki muszą być uzyskiwane w sposób powtarzalny w różnych laboratoriach, poznane zostają zasady działania metody lub leku. Często uczeni wpadają w specyficzną pułapkę, przenosząc rezultaty z badań podstawowych, czyli tych, w których bada się linie komórkowe, zwierzęta doświadczalne – na ludzi. Wiele z nich nigdy nie sprawdziło się w klinice ze względu na bardzo skomplikowany mechanizm funkcjonowania ludzkiego organizmu, istnienia szeregu powiązań pomiędzy centralnym układem nerwowym, hormonalnym, układem poszczególnych narządów i sprzężeń, które pomiędzy nimi zachodzą.

W trosce o dobro pacjenta medycyna narzuciła bardzo surowe warunki weryfikacji akceptowanych środków. Coraz większa popularność medycyny CAM nie jest dla niej wystarczającym dowodem efektywności. Jednak być może w przyszłości, po zakończeniu badań, które nie bez oporów są prowadzone w wielu ośrodkach, niektóre metody pozostające poza głównym nurtem medycyny zostaną przez nią oficjalnie uznane.

Sześć przykazań pacjenta stosującego alternatywne metody leczenia

1.Wybieraj sprawdzonych terapeutów, najlepiej zrzeszonych w cechu lub stowarzyszeniu. Pozwoli ci to uniknąć spotkania z szarlatanami.

2.Traktuj medycynę niekonwencjonalną jako terapię uzupełniającą, ale nie jedyną.

3.Informuj lekarza o stosowanym leczeniu CAM, uzdrowiciela – o wynikach badań, zaleceniach i działaniach lekarza.

4.Nie podejmuj prób leczenia tymi metodami na własną rękę.

5.Nie podejmuj terapii CAM metodami, których się obawiasz lub których nie darzysz zaufaniem.

6.Stosuj właściwą dietę.

/autor:Izabela Zdolińska

źródło:medigo.pl/

DIETA W CHOROBACH NOWOTWOROWYCH

Odpowiednie żywienie nie tylko może nas uchronić przed chorobą nowotworową, ale odgrywa również dużą rolę we wspomaganiu jej leczenia.

Choroby nowotworowe w dalszym ciągu pozostają drugą po chorobach układu krążenia przyczyną zgonów w naszym kraju. W świadomości większości Polaków zakorzeniony jest pogląd, że głównymi przyczynami rozwoju nowotworów jest nałóg palenia papierosów i skłonności genetyczne. Nie jest to jednak do końca prawda. Większość badań wskazuje, że tylko około 20% nowotworów ma uwarunkowania genetyczne i inne wewnątrzustrojowe, a 30% jest spowodowane paleniem tytoniu. Czynniki żywieniowe natomiast są przyczyną aż 35% nowotworów, a więc zwiększają ryzyko zachorowania w podobnym stopniu jak palenie tytoniu. Statystyka dotycząca zachorowalności w naszym kraju na nowotwory jest zatrważająca. Rocznie wykrywa się chorobę nowotworową aż u 110 tysięcy Polaków, a około 75 tysięcy z ich powodu umiera.

Na taki stan rzeczy wpłynęły w dużym stopniu zmiany w stylu życia. Nasz dzisiejszy tryb życia cechuje mała aktywność fizyczna – przyzwyczailiśmy się bowiem do korzystania ze środków transportu i pracy wymagającej mniejszego wysiłku fizycznego. Jednocześnie nie mamy czasu na przyrządzanie pełnowartościowych posiłków, korzystamy więc z łatwego dostępu do wysoko przetworzonej żywności.

Jak zapobiegać

Przede wszystkim należy:

  • zmniejszyć ilości tłuszczu w diecie do ilości nie większej niż 30% udziału kalorycznego,
  • wystrzegać się nadwagi i otyłości,
  • dbać o jakość żywności przez unikanie spożywania spleśniałych i przypalonych produktów (podczas przyrządzania potraw lepiej stosować niskie temperatury obróbki cieplnej).

Skutki choroby

Choroba nowotworowa powoduje zaburzenie funkcjonowania całego organizmu. Mogą występować stany niedożywienia na skutek nierzadkiej utraty łaknienia. Jeżeli choroba nowotworowa jest związana z przewodem pokarmowym, niedożywienie może być spowodowane trudnością w przyjmowaniu pokarmów, jak również znacznym upośledzeniem wchłaniania składników odżywczych. Samo leczenie również może pogłębiać stan niedożywienia, zwłaszcza chemioterapia. Ubocznymi skutkami chemioterapii są zaburzenia pracy przewodu pokarmowego, a więc wymioty, biegunki oraz krwawienia.

Kolejnym niekorzystnym objawem jest zmiana odczuwania smaku i zapachu. Problemem staje się wtedy przygotowanie takich posiłków, które by chorym smakowały. Zaburzenia metaboliczne występujące w chorobie nowotworowej upośledzają przemiany białek, tłuszczów, węglowodanów i składników mineralnych. Konsekwencją tego są zmiany w gospodarce hormonalnej.

Wpływ żywienia

Właściwe żywienie nie tylko pozwala na pokrycie zapotrzebowania na wszystkie składniki odżywcze, które jest zazwyczaj większe niż u zdrowych ludzi, ale również poprawia stan ogólny chorego. Ma to zwłaszcza ogromne znaczenie w przypadku stosowania chemio- i radioterapii, które znacznie zmniejszają odporność organizmu. Dobry ogólny stan pacjenta zwiększa również szansę powodzenia leczenia chirurgicznego.

Najważniejsze zasady diety

  • Dieta w chorobie nowotworowej jest wysokoenergetyczna i wysokobiałkowa. Przy układaniu jadłospisu należy zadbać o to, żeby znalazły się produkty będące źródłem pełnowartościowego białka, takie jak chude mięso (kurczak, królik, młoda wołowina, cielęcina), chude ryby, jaja, twarożek.
  • Do przyrządzania potraw powinny być dobierane surowce najwyższej jakości i jak najświeższe.
  • Korzystne efekty daje przestrzeganie zasad diety łatwo strawnej.
  • Zalecane sposoby obróbki termicznej to gotowanie, gotowanie na parze, pieczenie w folii aluminiowej, pieczenie na ruszcie.
  • Do zagęszczania sosów i zup lepiej używać mąki i mleka niż zasmażek i śmietany.
  • Należy unikać warzyw strączkowych oraz wszystkich innych produktów, które mogą powodować kłopoty ze strony przewodu pokarmowego.
  • Niezmiernie ważna jest odpowiednia podaż witamin i składników mineralnych. Najlepszym ich źródłem są warzywa i owoce. Jednak pod względem wartości odżywczej znacznie różnią się one między sobą.

Aby ułatwić układanie jadłospisu, podzielono je na trzy grupy:

1. Warzywa i owoce będące dobrym źródłem witaminy C (pomidory, kalafiory, owoce jagodowe, porzeczki, maliny, truskawki, cytrusy).

2. Warzywa będące dobrym źródłem beta-karotenu (marchew, dynia, boćwina, sałata, szpinak, strączki fasoli).

3. Pozostałe warzywa i owoce (buraki, pory, pietruszka, jabłka, banany, brzoskwinie, winogrona, wiśnie).

Jadłospis powinien być tak ułożony, aby w ciągu dnia chory spożywał warzywa i owoce ze wszystkich grup i nie mniej niż 0,5 kg dziennie, ponieważ są także niezastąpionym źródłem antyoksydantów chroniących przed rozwojem nowotworów. Dostarczają również błonnika pokarmowego, którego dziennie powinniśmy spożywać nie mniej niż 35 g. Jego dobrym źródłem są kasze, ciemne makarony, pieczywo razowe.

  • W przypadku nowotworów przewodu pokarmowego, np. nowotworu żołądka, często konieczne jest podawanie warzyw i owoców w postaci pure, przecierów lub kisielów i galaretek. Dieta powinna zawierać wtedy małą ilość błonnika pokarmowego. Dlatego należy w miarę możliwości wybierać młode, delikatne warzywa, usuwać pestki i skórki oraz wykluczyć z jadłospisu warzywa, które zawierają dużo włókna, takie jak kapusta i seler.
  • Nowotwory nie związane z przewodem pokarmowym nie wymagają tego rodzaju ograniczeń: warzywa i owoce powinny być podawane głównie w postaci surowej.
  • Powinno się jeść posiłki małe objętościowo przynajmniej 5 razy dziennie.
  • Niezmiernie ważny jest sposób podawania posiłków. Należy je w jak największym stopniu urozmaicać i atrakcyjnie podawać. Posiłki monotonne i niesmaczne mogą prowadzić do obniżenia łaknienia, które i tak najczęściej jest już upośledzone, lub po prostu do niezjadania posiłków przez chorego.

W przypadku niektórych nowotworów, takich jak nowotwór sutka i trzonu macicy, po zakończeniu leczenia konieczne jest, jeśli kobieta cierpi na nadwagę, zastosowanie diety odchudzającej. Stwierdzono bowiem, że otyłość w znacznym stopniu zwiększa ryzyko rozwoju tych nowotworów. Dieta odchudzająca powinna być stosowana pod kierunkiem lekarza i nie może prowadzić do niedoboru składników odżywczych w organizmie.

Zasady:

1. Nie ma diety uniwersalnej, która byłaby odpowiednia dla każdej osoby z chorobą nowotworową.

2. Ułożenie diety powinno być poprzedzone dokładnym wywiadem żywieniowym. Dzięki niemu dietetyk uzyska informacje na temat ulubionych potraw oraz tych, których chory nie lubi.

3. Należy zdecydowanie unikać rygorystycznych zakazów dotyczących składu diety. W jadłospisie nie powinny się znaleźć produkty, których chory nie toleruje.

4. Dieta powinna składać się z potraw, na które chory ma ochotę, pod warunkiem, że nie obserwuje się po ich spożyciu wyraźnych skutków niekorzystnych (np. warzywa strączkowe i kapustne w przypadku nowotworów przewodu pokarmowego). Polepszy to znacznie samopoczucie chorego i pozwoli zaakceptować dietę.

/autor:Małgorzata Kozłowska Wojciechowska

źródło: medigo.pl/

fot. Shutterstock

MARKERY NOWOTWOROWE

We wczesnym wykryciu chorób nowotworowych i w dalszym ich monitorowaniu szczególną rolę odgrywają markery nowotworowe, czyli antygeny (substancje „znacznikowe\”) towarzyszące niektórym nowotworom. Antygeny te są charakterystyczne dla danego narządu. W zdrowych komórkach ich ekspresja jest zahamowana, natomiast mogą ujawniać się w komórkach nowotworu złośliwego. U osób zdrowych substancje te nie występują lub są wykrywane w minimalnych ilościach.

Wartość kliniczną w wykrywaniu, monitorowaniu wzrostu oraz ocenie leczenia nowotworu mają głównie antygeny krążące, tzn. takie, które są wydzielane przez komórki nowotworu do krwiobiegu chorego. Ich poziom można oznaczyć, pobierając do analizy próbkę krwi. Należy przy tym zaznaczyć, że „prawidłowe\” poziomy markerów mogą być różne u różnych osób. Dlatego największe znaczenie mają zmiany poziomu markera w czasie, a nie przekroczenie przez niego wartości normy. Poza tym szybki wzrost poziomu markera do bardzo wysokich wartości świadczy raczej o gwałtownym zapaleniu danego narządu, a nie o rozwoju nowotworu w jego obrębie.

Aby wyniki badań mogły być pomocne w diagnostyce i leczeniu, poziomy markerów powinny być sprawdzane kilkakrotnie w czasie leczenia. Pamiętajmy, że sam wynik poziomu markera nie jest równoznaczny z diagnozą – prawidłowe stężenie nie wyklucza obecności nowotworu, a umiarkowane podwyższenie markerów występuje w chorobach nienowotworowych. Jest to jedynie badanie pomocnicze i musi być zweryfikowane przez lekarza.

Najczęściej analizowane markery nowotworowe:

PSA (prostatic specific antygen – antygen specyficzny dla prostaty) – enzym wydzielany zarówno przez zdrowy gruczoł krokowy, jak i przez gruczolaka oraz raka. Dlatego jego oznaczenie, chociaż bardzo istotne, może być traktowane jedynie jako element w procesie rozpoznawania nowotworu i monitorowaniu jego leczenia. Jego poziom naturalnie wzrasta wraz z wiekiem mężczyzny.

CEA (carcinoembryonic antygen – antygen rakowozarodkowy) – jego wysokie stężenia obserwuje się w raku jelita grubego, gdzie jest stosowany do monitorowania leczenia. Ponadto występuje w raku płuc, wątroby, trzustki, piersi, pęcherza moczowego, szyjki macicy, prostaty. Niewielki wzrost jego poziomu obserwuje się również u palaczy, u chorych z marskością wątroby oraz w procesach zapalnych.

AFP (Alfa-fetoproteina) – jej poziom jest podwyższony w raku pierwotnym wątroby oraz w pewnych nowotworach jądra. Niewielki wzrost występuje w nowotworach żołądka i jelit oraz w nienowotworowych chorobach wątroby.

Beta-HCG (b-HCG, human chorionic gonadotropin – ludzka gonadotropina łożyskowa) – marker niektórych nowotworów jądra i nowotworów typu zarodkowego (neuroblastoma, nephroblastoma).

CA 125 (cancer antigen 125 – antygen rakowy 125) – jego stężenie jest podwyższone u 80% chorych na raka jajnika, w stanach zapalnych miednicy mniejszej, endometriozie, ciąży, niekiedy w innych chorobach nowotworowych.

CA 15-3 (cancer antigen 15-3) – wzrasta u części chorych z uogólnionym rakiem piersi.

CA 19-9 - jest mało swoistym markerem raków przewodu pokarmowego.

Na obecność zmian nowotworowych mogą czasami wskazywać również zmiany biochemiczne we krwi, np.:

  • zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej może wskazywać na pierwotne i przerzutowe nowotwory kości;
  • zwiększenie aktywności fosfatazy kwaśnej występuje często w przypadku raka gruczołu krokowego (zwłaszcza z przerzutami do kości);
  • podwyższony poziom dehydrogenazy kwasu mlekowego przy przerzutach nowotworów litych i w białaczkach.

/autor:Tomasz Figiel

źródło: medigo.pl/

fot. Shutterstock

DIETA W CHOROBIE NOWOTWOROWEJ

Jadłospis pacjentów z chorobą nowotworową zależy przede wszystkim od towarzyszących jej objawów oraz rodzaju zastosowanej terapii.

W okresie leczenia nowotworu, niezależnie od stosowanych metod, pacjenci wymagają dostarczania energii oraz produktów białkowych, witaminowych i składników mineralnych. Uzupełnianie powstających w organizmie chorego niedoborów wspomaga i ułatwia kurację.
Odpowiednie żywienie ma ogromne znaczenie również w okresie remisji choroby nowotworowej oraz po zakończonym leczeniu. Dieta musi służyć redukcji objawów ubocznych leczenia, chronić przed infekcjami, pomóc w poprawie zdrowia i jakości życia.

Zmiany w jadłospisie

Nie istnieje jedna, niezastąpiona dieta, którą można by stosować u wszystkich pacjentów z rozpoznaną chorobą nowotworową. Jadłospis każdego chorego musi być dobierany indywidualnie, ponieważ zależy on nie tylko od towarzyszących chorobie objawów oraz typu terapii, ale także od ogólnego stanu i samopoczucia pacjenta.
Zadaniem dietetyków pracujących z osobami chorymi na nowotwór jest między innymi utrzymanie prawidłowego  odżywienia organizmu pacjenta, zapobieganie stanom niedożywienia, przeciwdziałanie zanikowi masy mięśniowej, niedokrwistości oraz innym powikłaniom. Ponadto dzięki diecie możliwe jest wspomożenie terapii choroby nowotworowej, przede wszystkim poprzez utrzymanie u pacjenta energii do życia i aktywności fizycznej.

Przygotowując właściwą dietę, unika się rygorystycznych zakazów dotyczących jej składu. W jadłospisie nie powinny się znaleźć produkty, których chory nie toleruje lub nie lubi. Należy tak układać menu, aby pacjent jadł jak najwięcej potraw, na które ma ochotę, pod warunkiem że nie obserwuje po ich spożyciu niekorzystnych skutków ubocznych (występują np. po zjedzeniu warzyw strączkowych lub kapustnych u osób chorujących na nowotwór przewodu pokarmowego). Starannie przygotowane, smaczne posiłki poprawiają samopoczucie chorego i jego akceptację dla terapii dietą.

Chemioterapia  i naświetlanie

Pacjenci leczeni chemioterapeutykami są narażeni na liczne dolegliwości uniemożliwiające im przyjmowanie normalnych posiłków. Dominują: jadłowstręt, nudności, wymioty, biegunka lub zaparcia, zmiany śluzówkowe w jamie ustnej oraz zaburzenia smaku. Nasilone występowanie tych objawów zmusza pacjentów do stosowania odżywek pokrywających zapotrzebowanie na białko i energię. Gdy dolegliwości się nasilają, niezbędne jest żywienie przez sondę lub dożylne. Niekiedy w okresie pomiędzy stosowaniem leków pacjenci wymagają przyjmowania żywności półpłynnej. Dobrym przykładem są miksowane zupy warzywne z mięsem drobiowym i jajkiem. Są one źródłem składników odżywczych oraz dostarczają organizmowi płynu. Jest to ważne, ponieważ pacjenci nowotworowi powinni wypijać nie mniej niż 1,5 litra płynów dziennie.

Podobne objawy oraz zalecenia dietetyczne dotyczą pacjentów poddawanych naświetlaniom. Zaleca się im przyjmowanie tolerowanych przez nich pokarmów (np. zup) lub wypijanie odżywczych mieszanek bogatokalorycznych i bogatobiałkowych pomiędzy okresami naświetlań.

Jeśli pacjenci w trakcie terapii nie mają problemów z jedzeniem, ich dieta powinna być zbliżona do normalnej. Najlepiej, aby potrawy były świeże, a nie odgrzewane, przygotowywane z produktów jak najmniej przetworzonych. Należy uwzględniać produkty pełnobiałkowe i witaminowe, a unikać nadmiaru tłuszczu zwierzęcego oraz żywności wysokoprzetworzonej.

Warto wiedzieć

1. Preparaty, których używa się w chemioterapii, hamują podziały komórek – i to nie tylko nowotworowych, ale także nabłonkowych, wyściełających gardło, jamę ustną i jelita.

2. Właściwa dieta stosowana podczas kuracji środkami farmakologicznymi wspiera niszczące działanie leków na komórki nowotworowe i jednocześnie pomaga chronić zdrowe tkanki.

3. Około tygodnia przed rozpoczęciem chemioterapii można zacząć przyjmować (w porozumieniu z lekarzem onkologiem) witaminę E, cystynę i glutation. Podczas kuracji warto jeść czosnek, potrawy bogate w błonnik i olej rybi. Należy wystrzegać się cukru.

4. Po zakończeniu leczenia, należy jak najszybciej dążyć do powrotu do diety zbilansowanej, co m.in. zapobiega nawrotom choroby. Efekt ten wspomaga również powrót do dopasowanej do chorego i – co ważne – regularnej aktywności fizycznej.

Powrót do zdrowia

Po zakończonym leczeniu pacjenci powinni traktować odżywianie jako kontynuację przebytej terapii i dążyć do powrotu do diety zbilansowanej. Niech się w niej znajdą białe mięsa, ryby, niskotłuszczowe produkty mleczne, warzywa, owoce, nasiona roślin strączkowych (jeśli są dobrze tolerowane) i minimalnie przetworzona żywność zawierająca skrobię. Należy ograniczać spożycie soli oraz tłustych produktów spożywczych,  wybierać umiarkowane ilości olejów roślinnych (np. olej rzepakowy, oliwa z oliwek).

 

/autor:Małgorzata Kozłowska Wojciechowska

źródło:medigo.pl/

/przygotowała: nika_blue/

 

 

About these ads

Dodaj komentarz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

WordPress.com Logo

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Twitter picture

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s